بوشهر بندری تجاری از دیروز تا امروز

بوشهر مهم­ترین بندر تجاری دیروز تا امروز

 

 

دریانوردی و تجارت از طریق آب­های آزاد، یکی از راه­های کسب قدرت نظامی و اقتصادی، برای کشورهای دنیا بوده است. ایرانیان باستان نیز با توجه به تمدن عظیمی که داشته­اند از این راه سود جسته­اند. بوشهر به دلیل موقعیت جغرافیایی و نزدیکی به استان فارس از یک طرف و دسترسی به خلیج فارس، از طرف دیگر همیشه مورد توجه بوده است. این موقعیت مکانی به بوشهر این امکان را داده که هم بتواند با داخل کشور داد و ستد انجام دهد و هم با خارج از کشور، از طریق آبهای آزاد به کشورهای جنوب شرق آسیا، هند و دیگر نقاط دنیا وصل شود. از زمان باستان تاکنون حمل و نقل دریایی، به عنوان قدرت یک کشور شناخته می­شده­ و در همین خصوص، بندر بوشهر در طول تاریخ نقش­های مختلفی را بر عهده داشته است.

در زمان باستان

بندر بوشهر، به عنوان یک مسیر جذاب و مهم دریانوردی در رأس توجه بود. عیلامی­ها از طریق دریای خلیج فارس، به کانال سند، هند و با تمدن سومر ارتباط برقرار می­کردند. پس از عیلامی­ها، هخامنشیان نیز از بندر بوشهر _ ریشهر قدیم_ برای تجارت پر سود و گسترش امپراتوری­شان بهره می­جستند. گواه این ادعا بقایای کاخ­های بسیاری است که از آنها به جا مانده است مانند کاخ سی و شش ستونی داریوش در بردک سیاه. در دوران خشایار شاه، از این بندر برای لشکرکشی به یونان استفاده شد. بعد از حمله­ی اسکندر مقدونی وضعیت به کلی عوض شد. اهمیت دریانوردی از بین رفت. سرانجام در دوره­ی ساسانیان، بندر بوشهر باز مورد توجه قرار گرفت. آنها شهر بُخت­اردشیر را ساختند و از این منطقه برای تجارت بومی و خارجی استفاده کردند. در دوره­های اسلامی و در قرون سوم تا ششم هجری شهر توز (توج) در استان بوشهر و بندر سیراف، مراکز عمده­ی توجه بودند. در این زمان بندر سیراف برای تجارت نساجی بسیار شهرت داشت. در زمان حمله­ی مغول­ها باز این مرکز از رونق افتاد.

 

 

در زمان معاصر

شاید بتوان گفت بندر بوشهر، شکوه و جلال امروزی خود را مدیون جاه­طلبی­های نادرشاه افشار است. او رویای گسترش اقتدار حکومت ایران در حوزه­ی خلیج فارس را داشت. پس از دوران مغول­ها، در دوران شاه عباس صفوی دریانوردی مورد توجه قرار گرفته بود اما نادر شاه افشار بود که دست به ساختن پایگاه دریایی در بوشهر کنونی زد. در زمان او بندر بوشهر راه رونق و ترقی را پیش گرفت. نادرشاه ناوگانی قوی مرکب از ۳۰ کشتی ساخت انگلیس و هلند در خلیج فارس به وجود آورد. او به هلندی­ها اجازه­ی تجارت آزاد در منطقه را داد. بیشترین تجارت بندر بوشهر در این زمان با هند بود. در دوران زندیه، اگرچه کریم­خان توجه لازم را به بندر بوشهر نداشت، اما همچنان یکی از مهم­ترین منابع درآمد حکومت، این بندر به شمار می­رفت.

 زمان قاجاریه، به ویژه ناصرالدین شاه، یکی از شکوفاترین دوره­های حیات این بندر است. رونق و اقتصاد قوی بندر بوشهر، باعث افزایش مهاجرت از شهرهای مختلف و کشورهای اطراف و همسایه شود. با اینکه بوشهری­ها مردمان فارسی زبان هستند اما تعداد کسانی که به انگلیسی یا عربی یا دیگر زبان­ها تکلم می­کنند فراوان است. در این دوران، بندر بوشهر، تبدیل به شهری دیپلماتیک می­شود. بندر بوشهر به عنوان اصلی­ترین مسیر تبادل کالای بین­المللی انتخاب می­شود. کالاهایی که از هند و دیگر کشورها وارد می­شدند در بندر بوشهر تخلیه، به شیراز فرستاده و از آنجا به دیگر نقاط ایران منتقل می­شدند. در این زمان ناوهای سلطنتی و جنگی کشورهای اروپایی، آسیا و آمریکایی نیز در این بندر پهلو می­گرفتند. انقلاب مشروطه و درگیری­های سیاسی پس از مظفرالدین شاه، باعث شد که برای مدتی از رونق بندر بوشهر کاسته شود.

پس از جنگ جهانی اول، به سبب ارزانی، ایمنی و پرسود بودن حمل و نقل دریایی، بار دیگر این روش در دنیا به عنوان مسیری برای تجارت مورد توجه قرار گرفت. در اين ميان، بندربوشهر نيز بي­نصيب نبود. هر چند در دوره­ي پهلوي اول، بندر خرمشهر، عملاً به عنوان رقيبي براي بندر بوشهر، سر برآورد.

در دوره­ي كنوني

در زمان جمهوري اسلامي، بندر بوشهر به دليل موقعيت جغرافياي تاريخي خود، داشتن بيشترين طول با خليج فارس، وجود منابع غني نفت و گاز، از اهميت ويژه­اي برخوردار است. بندر بوشهر مسيري امن براي كشتي­راني، گردشگري دريايي و ترانزيت كالا به شمار مي­رود. از لحاظ اقتصادي به منطقه­ی ویژه و قابل اتکایی تبدیل شده و پایتخت انرژی ایران لقب گرفته است.

Leave a Comment