بوشهر قدیم

 

بوشهر در جنوب غربی ایران، در حاشیه­ی خلیج فارس با آب و هوای عمدتاً گرم و خشک قرار دارد. استانی که پایتخت انرژی ایران لقب گرفته و به دلیل موقعیت استراتژیک دریایی و اقتصادی­اش همواره مورد توجه حکومت­ها بوده است. ردپای نقش و اهمیت بوشهر را می­توان در آثار به جا مانده از دوره­ی هخامنشی تا کنون دید. در این مقاله از مجله­ی بوشهر آنلاین به معرفی مختصری از این شهر می­پردازیم.

بندر بوشهر، معروف به شهر دریاها، مرکز این استان است. شهری که با تمدن بسیار کهن، آداب و سنن خاص و موسیقی محلی، سواحل ماسه­ای، جنگل­های حرا و در هم‌آمیختگی مردمان از نژادهای گوناگون، به عنوان یک قطب گردشگری چند فرهنگی، مقصدی محبوب برای گردشگران و طبیعت­گردان شناخته می­شود.

مردمان بوشهری با زبان فارسی با گویش­های محلی نظیر لری، تنگستانی، بسطکی، دشتی و کازرونی صحبت می­کنند. همچنین زبان عربی نیز در بخش­هایی از بنادر عسلویه و کنگان و بعضی جزایر آن رواج دارد. بوشهری­ها خونگرم، زودجوش و مهمانواز هستند که این ویژگی ریشه در ترکیب قومی گوناگون این منطقه دارد.

عمده اقتصاد این استان مربوط به بخش­های کشاورزی، تجارت، شیلات و البته صنعت می­باشد. از صنایع قدیمی­تر همچون کشتی و لنج سازی، توربافی و صنایع دستی گرفته تا نیروگاه­های گازی و اتمی در این استان دایر هستند.

بوشهر درب

 

بستر تاریخی بوشهر

طی اکتشافاتی که در قرن نوزدهم توسط باستان­شناسان فرانسوی انجام شد، لوحه­های گلی، کتیبه­های میخی و ظروف مفرغین و سفالینی که از بوشهر به دست آمد جنبه­هایی از شکوه باستانی این شهر را نمایان کرد؛ قدمت بوشهر به دوران امپراتوری عیلامی­ها می­رسد. در آن عهد، «لیان» نامیده می­شد و طی قرن­های بعد، به نام­های مختلفی چون «رام اردشیر»، «ابوشهر»، «بُخت­اردشیر» و «ریشهر» خوانده شده است.

از دوران هخامنشایان در بوشهر، بقایای کاخ­هایی همچون کاخ دوازده ستونی کوروش، شهر باستانی توج (توز) هخامنشی در زیر نخلستان­های درودگاه باقی مانده است.

در زمان ساسانیان و به ویژه اردشیربابکان نیز به این بندر توجه بسیار شد و در آن شهرهایی مثل رام اردشیر ساخته شد که اکنون خرابه­های آن به ریشهر معروف است.

شهرت اصلی بندر امروزی بوشهر را باید در زمان نادری جست. در سال 1736 میلادی نادرشاه افشار، بوشهر را رونقی دوباره بخشید. او در آنجا یک پایگاه دریایی تأسیس کرد. بندری که به دلیل نزدیکی­اش با بندرعباس و انتقال دفتر هند شرقی به آن موجب ترقی و پیشرفت این منطقه شد.

بوشهر کنونی، به دست پسر یکی از ناخدایان کشتی­های نادرشاه، به اسم «ابومهیری» حدوداً صد وپنجاه سال قبل ساخته شده است. پس از آن خاندان نصر به عنوان خراجگذاران سلسله­ی زندیه به مدت نیم­قرن بر آنجا حکومت کردند. در آن زمان بندر بوشهر یکی از مهم­ترین بنادر جنوب ایران در صادرات و واردات بود، جایگزین بندرعباس شده بود و از بصره پیشی گرفته بود. فعالیت­های تجاری در هیچ یک از بنادر خلیج فارس را نمی­شد با بوشهر مقایسه کرد. از صید ماهی و مروارید گرفته تا انواع داد و ستد در آنجا جاری بود و محل معاش ساکنین استان به شمار می­آمد.

بوشهر در دوران معاصر

بوشهر به دلیل موقعیت جغرافیایی، منابع نفت و گاز و ارتباطات دریایی، یکی از بندرهای مهم و پیشگام از نظر تاریخ فرهنگی در ایران است. کشورهای مختلف اروپایی نظیر انگلیس و پرتغال همیشه بر آن چشم داشتند و به دلیل عبور و مرور مدام این کشورها و ساخت کنسولگری­ها، فضایی چند فرهنگی و چند زبانی در بوشهر ایجاد شده است. به طوری که گفته می­­شود در دوران قاجار و ابتدای پهلوی مردم به ندرت به فارسی حرف می­زده­اند. از مهم­ترین شاخص­های این دوران می­توان به موارد زیر اشاره کرد:

قیام مردم جنوب

این ویژگی تجاری وسوسه­­برانگیز بندر بوشهر، باعث شده بود طی سال­های متمادی توسط بیگانگان من جمله انگلیس استثمار شود. مبارزات مردم بوشهر به رهبری رئیسعلی دلواری، یکی از خیزش­های مردمی تاریخی در بریدن دست استعمار است که به قیام مردم جنوب معروف شد. در طی این قیام، انگلیسی­ها برای همیشه بوشهر را ترک کردند.

مدرسه­ ی سعادت

به دلیل وجود جو فرهنگی و سطح کیفیت اجتماعی در بوشهر، این شهر از اولین شهرهاییست که در ایران روزنامه داشته است. روزنامه­های مظفری، خلیج ایران و ندای جنوب از نشریات مهم آن روزگارند. بنابر همین فضای روشنگرانه است که «مدرسه­ سعادت» چند سال پیش از مشروطیت در زمان قاجار، به دست مردم بوشهر ساخته می­شود. مدرسه­ای که دولتی نیست، محدودیتی ندارد و در آن هم اساتید روحانی و هم خارجی تدریس می­کرده­اند. از اینرو دارای فضایی علمی، آزاد و با تنوع آموزشی بالا بوده است. بنای این مدرسه در سال 1393 مرمت شد. روز 18 اسفند سالروز تأسیس مدرسه سعادت، روز ملی بوشهر نام­گذاری شده است.

 

 

Leave a Comment